- Czym jest TPU i czym różni się od sztywnych filamentów?
- Jakie właściwości ma filament TPU?
- Co oznacza twardość TPU w skali Shore’a?
- Do czego nadaje się TPU?
- Czy każda drukarka 3D może drukować z TPU?
- Jakie ustawienia zastosować podczas drukowania TPU?
- Jak uniknąć zatorów, nitkowania i nierównej ekstruzji?
- Jak przechowywać i suszyć TPU?
- TPU a PLA i PETG – który materiał wybrać?
- Jak wybrać TPU przed zakupem?
- Gdzie kupić filament TPU?
- FAQ – najczęściej zadawane pytania
TPU jest elastycznym materiałem do druku 3D wykorzystywanym do produkcji uszczelek, osłon, amortyzatorów, ochraniaczy, elastycznych uchwytów i części odpornych na wielokrotne zginanie. W przeciwieństwie do PLA lub PETG gotowy model może uginać się, ściskać i wracać do pierwotnego kształtu. Stopień elastyczności zależy jednak nie tylko od rodzaju filamentu, ale również od jego twardości, geometrii modelu, grubości ścian i zastosowanego wypełnienia.
Drukowanie TPU wymaga innego podejścia niż praca ze sztywnymi tworzywami. Elastyczne włókno może wyginać się w ekstruderze, blokować w nieodpowiednio poprowadzonym torze materiału i reagować na zbyt dużą prędkość podawania. Filament jest także podatny na wilgoć, która może zwiększać nitkowanie i pogarszać powierzchnię wydruku.
W tym poradniku wyjaśniamy, do czego nadaje się TPU do drukarki 3D, jak dobrać twardość materiału, jakie wymagania powinna spełniać drukarka i na co zwrócić uwagę przed zakupem. Jeśli dopiero porównujesz różne grupy tworzyw, zacznij od artykułu Filament do drukarek 3D – kompletny przewodnik po materiałach.
Czym jest TPU i czym różni się od sztywnych filamentów?
TPU to termoplastyczny poliuretan należący do grupy elastomerów termoplastycznych. Materiał można uplastycznić pod wpływem temperatury i formować w drukarce FDM, a po ostygnięciu zachowuje on elastyczne, przypominające gumę właściwości. Dzięki temu możliwe jest wykonywanie modeli, które odkształcają się podczas użytkowania bez natychmiastowego pękania.
PLA, PETG i ABS są materiałami stosunkowo sztywnymi. Nawet jeśli różnią się udarnością, większość modeli wykonanych z tych tworzyw zachowuje stałą formę podczas normalnego użytkowania. TPU działa inaczej. Cienka ścianka może łatwo się zginać, natomiast grubszy element może być mocny, sprężysty i odporny na uderzenia.
Elastyczność nie oznacza, że każdy wydruk z TPU będzie miękki. Gotowy efekt zależy od twardości filamentu i konstrukcji modelu. Masywna część wykonana z TPU 95A może być trudna do ściśnięcia, podczas gdy cienka osłona z tego samego materiału będzie wyraźnie elastyczna. Projektant może więc regulować zachowanie elementu bez zmiany filamentu.
Materiał jest wykorzystywany tam, gdzie potrzebna jest odporność na zginanie, uderzenia, ścieranie albo dopasowanie do innego elementu. Nie jest natomiast automatycznie najlepszym wyborem do części wymagających dużej sztywności i dokładnego utrzymywania wymiarów pod obciążeniem.
Przed wyborem elastycznego tworzywa warto przeanalizować cały projekt. Jeżeli element powinien tylko nieznacznie uginać się podczas montażu, możliwe, że wystarczy PETG. Jeśli ma działać jak uszczelka, amortyzator lub gumowa osłona, TPU będzie bardziej odpowiednie. Szersze porównanie materiałów znajduje się w poradniku Jaki filament do drukarki 3D? Dobór materiału krok po kroku.
Jakie właściwości ma filament TPU?
Najważniejszą właściwością TPU jest zdolność do sprężystego odkształcania. Model może być ściskany, wyginany albo rozciągany w zakresie zależnym od receptury materiału i geometrii części. Po usunięciu obciążenia powinien wrócić do kształtu zbliżonego do początkowego.
TPU dobrze znosi uderzenia. Elastyczna część absorbuje część energii zamiast przenosić ją w postaci kruchego pęknięcia. Z tego powodu materiał sprawdza się w ochraniaczach, osłonach narożników, obudowach urządzeń przenośnych i elementach zabezpieczających sprzęt przed przypadkowym uszkodzeniem.
Istotna jest również odporność na ścieranie. TPU może być używane w rolkach, podkładkach, stopkach, elementach antypoślizgowych i częściach mających regularny kontakt z inną powierzchnią. Ostateczna trwałość zależy jednak od konkretnej mieszanki, twardości, obciążenia i warunków pracy.
Materiał zapewnia bardzo dobre połączenie pomiędzy warstwami. Jest to korzystne dla wytrzymałości gotowego modelu, ale może utrudniać usuwanie podpór. Konstrukcje podporowe wykonane z TPU często mocno łączą się z powierzchnią części i pozostawiają trudne do oczyszczenia ślady.
TPU jest także dobrym materiałem do tłumienia drgań i hałasu. Elastyczne stopki, dystanse oraz podkładki mogą ograniczać przenoszenie wibracji pomiędzy urządzeniem a blatem lub obudową. Właściwość ta jest wykorzystywana między innymi w elementach drukarek, urządzeń elektronicznych, wentylatorów i niewielkich mechanizmów.
Ograniczeniem TPU jest mniejsza stabilność pod stałym obciążeniem. Elastyczny element może z czasem zmieniać kształt, szczególnie jeśli jest długo ściskany lub rozciągany. Dlatego część powinna zostać zaprojektowana z odpowiednim zapasem i przetestowana w warunkach zbliżonych do docelowych.
Co oznacza twardość TPU w skali Shore’a?
Twardość elastycznych materiałów jest najczęściej podawana w skali Shore’a. W przypadku filamentów TPU często spotykane są oznaczenia 85A, 90A, 95A i 98A. Im niższa wartość w tej samej skali, tym materiał jest zazwyczaj bardziej miękki i podatny na ugięcie.
TPU 95A jest popularnym wyborem dla użytkowników rozpoczynających pracę z elastycznymi filamentami. Materiał pozostaje sprężysty, ale jest wystarczająco sztywny, aby łatwiej przechodził przez ekstruder i prowadnice. Z tego powodu może być obsługiwany przez większą liczbę drukarek niż bardzo miękkie odmiany.
TPU 85A jest wyraźnie bardziej miękkie. Dobrze sprawdza się w uszczelkach, miękkich ochraniaczach i elementach wymagających dużego ugięcia, ale stawia większe wymagania układowi podawania. Filament może zgniatać się pomiędzy kołami ekstrudera, wyginać przed wejściem do hotendu i blokować przy zbyt wysokiej prędkości.
Twardość filamentu nie pozwala samodzielnie przewidzieć zachowania gotowej części. Model o grubej, pełnej konstrukcji będzie sztywniejszy niż cienkościenna forma wykonana z tej samej rolki. Liczba obrysów, rodzaj wypełnienia i kierunek uginania mają często równie duże znaczenie jak oznaczenie Shore’a.
Jeżeli projekt ma być elastyczny, ale łatwy do wydrukowania, rozsądnym punktem wyjścia jest TPU 95A. Bardziej miękkie warianty warto wybierać dopiero wtedy, gdy konstrukcja faktycznie wymaga większego odkształcenia i drukarka jest do tego odpowiednio przygotowana.
Do czego nadaje się TPU?
TPU nadaje się do projektów, w których część powinna uginać się, amortyzować uderzenia albo dopasowywać do innego elementu. Typowym zastosowaniem są uszczelki, elastyczne podkładki, ochraniacze, osłony, paski, stopki, przepusty kablowe i elementy antypoślizgowe.
Materiał jest często wykorzystywany do obudów urządzeń przenośnych. Elastyczna osłona może lepiej absorbować uderzenie niż sztywna obudowa z PLA. TPU pozwala również przygotować dopasowane narożniki ochronne do nietypowych urządzeń, narzędzi i wyposażenia warsztatowego.
W motoryzacji i mechanice hobbystycznej TPU może służyć do wykonywania mieszków, elastycznych przepustów, osłon przewodów, dystansów i elementów tłumiących drgania. Każdy model powinien jednak zostać oceniony pod kątem temperatury, działania olejów, paliw lub innych substancji, ponieważ odporność chemiczna zależy od konkretnej receptury.
TPU sprawdza się także w elementach urządzeń sportowych, uchwytach, opaskach i częściach mających regularny kontakt z dłonią. Elastyczna powierzchnia może zwiększać przyczepność i poprawiać komfort użytkowania. Trzeba jednak zwrócić uwagę na fakturę warstw oraz możliwość skutecznego czyszczenia modelu.
W robotyce i automatyce materiał jest wykorzystywany do miękkich chwytaków, elastycznych połączeń, osłon czujników oraz elementów amortyzujących. Właściwości można dostosować przez zmianę grubości ścian i struktury wypełnienia, dzięki czemu jedna rolka TPU może posłużyć do wykonania części o różnej sztywności.
TPU nie powinno być wybierane do każdego modelu tylko dlatego, że jest trwałe. Element wymagający sztywności, precyzyjnego pozycjonowania lub stabilnego utrzymywania dużego obciążenia może lepiej działać po wykonaniu z PETG, ASA albo poliamidu. Materiał musi odpowiadać rzeczywistej funkcji części.
Czy każda drukarka 3D może drukować z TPU?
Wiele drukarek FDM może pracować z TPU, ale stopień trudności zależy od konstrukcji ekstrudera i twardości materiału. Najłatwiejsze warunki zapewnia ekstruder typu direct drive, w którym koła podające znajdują się blisko hotendu. Krótka droga ogranicza możliwość zginania i blokowania filamentu.
W układzie Bowdena ekstruder jest oddalony od głowicy, a materiał jest przesuwany przez długą rurkę PTFE. Elastyczne włókno może się w niej ściskać, przez co reakcja na ruch ekstrudera jest mniej precyzyjna. Drukowanie TPU nadal może być możliwe, szczególnie przy twardszym wariancie 95A, lecz zazwyczaj wymaga znacznie mniejszej prędkości i ostrożnego ustawienia retrakcji.
Ważna jest przestrzeń pomiędzy kołami ekstrudera a wejściem do prowadnicy. Jeżeli znajduje się tam duża szczelina, filament może wygiąć się na bok zamiast zostać przesunięty do hotendu. Dobrze zaprojektowany ekstruder prowadzi włókno możliwie blisko kół podających.
Nacisk ekstrudera nie powinien być zbyt duży. Mocno dociśnięte koła mogą spłaszczać elastyczny filament, zwiększać opór i powodować jego zawijanie. Zbyt mały nacisk prowadzi z kolei do poślizgu i niedo-ekstruzji. Ustawienie należy dopasować do drukarki i twardości TPU.
Trzeba również sprawdzić sposób prowadzenia materiału ze szpuli. Rolka powinna obracać się swobodnie, ponieważ dodatkowy opór utrudnia stabilne podawanie. Przy TPU warto ograniczyć ostre zakręty, długie rurki oraz elementy mocno dociskające filament.
Nie każdy elastyczny filament może być używany w automatycznym systemie zmiany materiału. Miękkie TPU może blokować się w długim torze podawania, rozdzielaczu albo mechanizmie cofającym. Przed umieszczeniem rolki w AMS lub podobnym urządzeniu należy sprawdzić instrukcję producenta drukarki i filamentu.
Jakie ustawienia zastosować podczas drukowania TPU?
Temperatura drukowania TPU zależy od konkretnej receptury. Wiele materiałów pracuje w zakresie około 210–250°C, natomiast temperatura stołu może wynosić od około 30 do 60°C. Wartości te są orientacyjne. Podstawowym źródłem ustawień powinno być opakowanie i karta techniczna konkretnego produktu.
Zbyt niska temperatura może powodować niedostateczne łączenie warstw i nieregularne podawanie. Zbyt wysoka zwiększa wypływanie materiału, nitkowanie i pogarsza odwzorowanie drobnych elementów. Kalibrację najlepiej rozpocząć od profilu producenta, a następnie wykonać niewielki test temperatury.
Prędkość powinna być znacznie niższa niż przy standardowym PLA. W przypadku typowego TPU 95A bezpiecznym punktem wyjścia może być około 20–40 mm/s, ale nowoczesne materiały High Flow oraz dobrze przygotowane drukarki mogą pracować szybciej. Bardzo miękkie TPU zwykle wymaga dalszego ograniczenia prędkości.
Retrakcja powinna być możliwie mała. Intensywne cofanie miękkiego materiału zwiększa ryzyko odkształcenia włókna w ekstruderze. W konstrukcji direct drive można rozpocząć od niewielkich wartości, natomiast w układzie Bowdena potrzebne są ostrożne testy. Całkowite wyłączenie retrakcji może zwiększyć nitkowanie, dlatego ustawienie trzeba dobrać do geometrii modelu.
Chłodzenie zależy od projektu. Umiarkowany nawiew pomaga przy mostach, nawisach i drobnych detalach, ale zbyt intensywne chłodzenie może pogorszyć połączenie warstw. Przy dużych elementach użytkowych korzystne jest ograniczenie wentylatora, natomiast małe modele mogą wymagać większego przepływu powietrza.
Pierwsza warstwa powinna być drukowana wolno. TPU potrafi bardzo mocno przywierać do niektórych powierzchni roboczych. Na gładkiej płycie może być potrzebna cienka warstwa kleju pełniąca funkcję separatora. Nie należy nadmiernie dociskać dyszy do stołu, ponieważ model może być później trudny do bezpiecznego usunięcia.
| Parametr | Punkt wyjścia dla TPU 95A | Wpływ na wydruk | Najczęstszy problem |
|---|---|---|---|
| Temperatura dyszy | Około 210–250°C zgodnie z zaleceniami producenta | Wpływa na przepływ i przyczepność warstw | Zbyt wysoka zwiększa nitkowanie |
| Temperatura stołu | Około 30–60°C lub zgodnie z kartą materiału | Pomaga ustabilizować pierwszą warstwę | TPU może przylegać zbyt mocno |
| Prędkość | Najczęściej około 20–40 mm/s na początek | Decyduje o stabilności podawania | Zbyt duża może powodować wyginanie filamentu |
| Retrakcja | Niewielka, dopasowana do ekstrudera | Ogranicza nitki podczas ruchów jałowych | Zbyt duża zwiększa ryzyko zatoru |
| Chłodzenie | Umiarkowane i dopasowane do geometrii | Poprawia nawisy oraz małe detale | Zbyt mocne może osłabić warstwy |
Jak uniknąć zatorów, nitkowania i nierównej ekstruzji?
Zatory podczas drukowania TPU najczęściej wynikają z niestabilnego podawania. Materiał może zawijać się pomiędzy kołami ekstrudera a prowadnicą, szczególnie gdy prędkość jest zbyt wysoka lub nacisk ekstrudera nadmierny. W pierwszej kolejności należy zmniejszyć prędkość i sprawdzić, czy tor filamentu jest możliwie krótki oraz dobrze ograniczony.
Nitkowanie może być związane z temperaturą, retrakcją i wilgocią. Przed intensywną kalibracją należy wysuszyć materiał. Jeśli suchy filament nadal tworzy nitki, można stopniowo obniżać temperaturę, ograniczyć ruchy nad pustą przestrzenią i dopasować niewielką retrakcję.
Nierówna ekstruzja może wynikać ze zbyt dużego oporu szpuli. TPU rozciąga się pod wpływem naprężenia, dlatego ekstruder może podawać mniej materiału, niż wynika z obrotu kół. Rolka powinna obracać się swobodnie, a prowadzenie nie może powodować gwałtownych zmian kierunku.
Ślady po podporach są częstym problemem przy modelach elastycznych. TPU bardzo dobrze łączy warstwy, dlatego podpory mogą być trudne do odseparowania. Warto projektować części w sposób ograniczający konieczność ich stosowania, zwiększyć odstęp pomiędzy podporą a modelem lub zastosować materiał interfejsowy w drukarce wielomateriałowej.
Jeżeli model jest zbyt miękki lub zbyt sztywny, nie zawsze trzeba zmieniać filament. Zwiększenie liczby obrysów, grubości ścian i poziomu wypełnienia usztywnia część. Cieńsze ścianki, mniejsze wypełnienie oraz odpowiednio zaprojektowane przetłoczenia pozwalają uzyskać większą elastyczność.
Jak przechowywać i suszyć TPU?
TPU jest materiałem podatnym na pochłanianie wilgoci. Zawilgocony filament może syczeć i strzelać w dyszy, tworzyć pęcherzyki, intensywnie nitkować oraz powodować nierówną powierzchnię. Pogorszeniu może ulec również połączenie warstw i powtarzalność wymiarowa.
Po zakończeniu drukowania rolkę należy przechowywać w szczelnym pojemniku lub zamykanym worku z pochłaniaczem wilgoci. Końcówkę filamentu trzeba zabezpieczyć, aby nie rozwinęła się i nie przełożyła pod innym zwojem.
Jeżeli materiał wykazuje objawy zawilgocenia, należy wysuszyć go w temperaturze i czasie zalecanym przez producenta. Zbyt wysoka temperatura może zdeformować szpulę albo doprowadzić do sklejenia zwojów. Nie należy stosować automatycznie ustawień przeznaczonych dla innych materiałów.
Przy długich wydrukach warto podawać TPU bezpośrednio z suszarki lub szczelnego pojemnika. Rozwiązanie ogranicza ponowne pochłanianie wilgoci podczas pracy. Trzeba jednocześnie upewnić się, że rolka obraca się bez nadmiernego oporu.
TPU a PLA i PETG – który materiał wybrać?
PLA jest odpowiednie do modeli sztywnych, dekoracji, figurek, makiet i prototypów wizualnych. Drukuje się łatwiej niż TPU i pozwala uzyskać ostrzejsze detale. Nie sprawdzi się jednak tam, gdzie część musi regularnie się uginać lub absorbować uderzenia. Więcej informacji znajdziesz w artykule Filament PLA – przewodnik zakupowy: rodzaje, kolory i zastosowania.
PETG zapewnia większą udarność i mniejszą kruchość niż standardowe PLA, ale pozostaje materiałem znacznie sztywniejszym niż TPU. Dobrze sprawdza się w obudowach, uchwytach, organizerach i elementach montażowych. Jeżeli część powinna zachowywać kształt, a jednocześnie lepiej znosić uderzenia, PETG może być bardziej odpowiednie. Szczegółowe zastosowania opisuje artykuł Filament PETG – przewodnik zakupowy do części użytkowych.
TPU należy wybrać wtedy, gdy elastyczność jest podstawową funkcją projektu. Materiał sprawdzi się w uszczelkach, osłonach, amortyzatorach, stopkach, elastycznych połączeniach i elementach antypoślizgowych. Wybór TPU do zwykłej sztywnej obudowy może niepotrzebnie utrudnić drukowanie i pogorszyć stabilność modelu.
W jednym projekcie można także łączyć materiały. Sztywna część z PLA lub PETG może współpracować z elastycznym elementem TPU. Takie rozwiązanie sprawdza się w obudowach z miękkimi narożnikami, uchwytach z powierzchnią antypoślizgową i mechanizmach wymagających elastycznego łącznika.
Jak wybrać TPU przed zakupem?
Pierwszym kryterium jest twardość. TPU 95A jest dobrym wyborem do rozpoczęcia pracy z materiałami elastycznymi, ponieważ łączy sprężystość z relatywnie łatwym podawaniem. Bardziej miękkie warianty należy wybierać wtedy, gdy projekt wymaga dużego ugięcia, a drukarka posiada krótki i dobrze zabezpieczony tor filamentu.
Drugim kryterium jest średnica. Większość współczesnych drukarek wykorzystuje TPU 1,75 mm, ale przed zakupem trzeba sprawdzić specyfikację urządzenia. Należy również zweryfikować wymiary szpuli, jeżeli materiał ma być używany w suszarce albo zewnętrznym uchwycie o ograniczonej przestrzeni.
Ważna jest masa rolki. TPU 1 kg będzie opłacalne przy regularnej produkcji, natomiast mniejsza szpula może być lepsza do pierwszych testów i jednorazowego projektu. Materiał powinien być szczelnie zapakowany i zabezpieczony przed wilgocią.
Przed zakupem warto sprawdzić zalecaną temperaturę, twardość, zakres prędkości oraz informację o kompatybilności z ekstruderem i systemem automatycznego podawania. Opis ograniczony wyłącznie do nazwy „TPU” nie daje wystarczających danych do przygotowania profilu.
Kolor powinien odpowiadać zastosowaniu. Czarny materiał jest praktyczny do uszczelek, ochraniaczy, części technicznych i elementów warsztatowych. Intensywne kolory mogą być przydatne w osłonach bezpieczeństwa, wyposażeniu sportowym i projektach, które powinny być dobrze widoczne.
Gdzie kupić filament TPU?
Aktualne materiały elastyczne znajdziesz w kategorii Filament TPU. Przed wyborem sprawdź twardość, wagę, średnicę i zakres zalecanych temperatur. Jeśli korzystasz z drukarki z długim torem podawania, zwróć szczególną uwagę na łatwość prowadzenia danego wariantu.
Do uszczelek, osłon, elastycznych uchwytów i części technicznych możesz rozważyć produkt Filament TPU black Smart Print 1 kg 1,75 mm. Czarny kolor sprawdza się w projektach użytkowych, w których ważna jest neutralna, techniczna estetyka. Przed zakupem należy porównać wymagania produktu z możliwościami drukarki.
Przy pierwszej rolce nie warto rozpoczynać od najmiększego dostępnego materiału. Twardsze TPU jest łatwiejsze do podawania, a nadal pozwala wykonać elastyczne i odporne na uderzenia części. Po opanowaniu prędkości, temperatury i retrakcji można przejść do bardziej wymagających wariantów.
Cena nie powinna być jedynym kryterium. Stabilna średnica, prawidłowe nawinięcie, kompletna dokumentacja i dobre zabezpieczenie przed wilgocią mają bezpośredni wpływ na powtarzalność procesu. Nieudany, wielogodzinny wydruk może kosztować więcej niż różnica pomiędzy rolkami.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o TPU
TPU nadaje się do uszczelek, elastycznych osłon, amortyzatorów, ochraniaczy, pasków, stopek antypoślizgowych i części tłumiących drgania. Jest wybierane wtedy, gdy model powinien uginać się i wracać do pierwotnego kształtu.
TPU jest trudniejsze w drukowaniu niż PLA lub PETG, ponieważ elastyczny filament może wyginać się w ekstruderze. Najłatwiej drukuje się twardsze warianty, na przykład TPU 95A, przy małej prędkości i krótkim torze podawania.
Wiele filamentów TPU drukuje się w zakresie około 210–250°C, a stół ustawia na około 30–60°C. Dokładne wartości zależą od produktu i powinny być dobrane na podstawie zaleceń producenta.
Tak, ale najłatwiej używać twardszego TPU, ograniczyć prędkość i stosować możliwie krótki oraz dobrze poprowadzony tor filamentu. Bardzo miękkie materiały mogą ściskać się w długiej rurce i powodować niestabilne podawanie.
TPU pochłania wilgoć, która może powodować nitkowanie, pęcherzyki i nierówną powierzchnię. Materiał należy przechowywać w szczelnym pojemniku i suszyć zgodnie z zaleceniami producenta, gdy pojawiają się objawy zawilgocenia.
Podsumowanie: jaki filament TPU wybrać?
TPU jest właściwym wyborem do projektów wymagających elastyczności, odporności na uderzenia i wielokrotne zginanie. Materiał sprawdza się w uszczelkach, osłonach, amortyzatorach, ochraniaczach, elastycznych uchwytach i elementach antypoślizgowych. Nie zastępuje jednak sztywnych tworzyw w częściach, które muszą precyzyjnie utrzymywać kształt pod obciążeniem.
Na początek najlepiej wybrać TPU 95A, ponieważ jest łatwiejsze do podawania niż bardzo miękkie odmiany. Drukarka powinna mieć możliwie krótki i dobrze zabezpieczony tor filamentu, a prędkość, retrakcja i nacisk ekstrudera muszą być dopasowane do elastycznego włókna. Przed kalibracją materiał warto wysuszyć.
Przy wyborze należy sprawdzić twardość, średnicę, wagę, zalecane temperatury i kompatybilność z systemem podawania. Aktualne materiały możesz porównać w kategorii Filament TPU.
Filament TPU black Professional Lab 1 kg 1,75 mm
Filament TPU black Professional Lab 1 kg 1,75 mm – elastyczny filament do druku 3D przeznaczony do elementów giętkich i odpornych na odkształcenia w kolorze czarnym. Średnica 1,75 mm, waga 1 kg. Zastosowanie: druk uszczelek, osłon, etui, amortyzatorów, podkładek, elementów ochronnych i części pracujących.
